Có thể nói rằng, trong cuộc đời làm báo, tôi chưa bao giờ hạnh phúc như những ngày được nhận giải A Giải báo chí Quốc gia 2010 cho loạt bài "Lý Sơn- Bảo tàng sống động về lịch sử chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa". Mọi vất vả, lăn lộn của tôi trong thời gian qua như tan biến theo sóng biển và như một động lực thôi thúc tôi tiếp tục tìm tòi, khai thác, phát hiện thêm những thông tin mới về chủ đề này.
 |
| Cỳằ™c sỏằ‘ng thanh bÃơnh trÃên Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn |
Huýằ‡n Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn (QỳºÊng NgÃÊi) trặ°ỏằ›c Ä‘ÃÂy thặ°ỏằng gỏằi là cÃạ lao RÃâ, có diỏằ‡n tÃưch tỏằ± nhiÃên 10 km2, dÃÂn sỏằ‘ hặĂn 20.000 ngặ°ỏằi Ä‘ang sinh sỏằ‘ng tỏºĂi ba xÃÊ An VÄânh, An HỏºÊi và An BÃơnh. Hà ng trăm năm nay, cÃĂc tỏằ™c hỏằ trÃên Ä‘ỏºƠt Ä‘ỏºÊo nà y Ä‘ÃÊ và đang gÃơn giỏằ¯, bỏºÊo vỏằ‡, lặ°u truýằn tỏằô Ä‘ỏằi nà y Ä‘ỏº¿n Ä‘ỏằi khÃĂc hỏằ‡ thỏằ‘ng văn hoÃĂ vỏºưt thỏằƒ, phi vỏºưt thỏằƒ vô cÃạng phong phú cỏằĐa cha ông Ä‘ỏằƒ lỏºĂi. ChÃưnh vÃơ thỏº¿, LÃẵ SặĂn Ä‘ặ°ỏằÊc coi là bỏºÊo tà ng sỏằ‘ng Ä‘ỏằ™ng vỏằ lỏằ‹ch sỏằư chỏằĐ quýằn cỏằĐa Viỏằ‡t Nam tỏºĂi qỳºĐn Ä‘ỏºÊo Hoà ng Sa và Trặ°ỏằng Sa, Ä‘iỏằu không nặĂi nà o có Ä‘ặ°ỏằÊc. Tôi cÅâng nhặ° hà ng chỏằƠc Ä‘ỏằ“ng nghiỏằ‡p, trong hặĂn 20 năm (tÃưnh tỏằô khi tÃĂi lỏºưp tỏằ‰nh QỳºÊng NgÃÊi Ä‘ỏº¿n nay) Ä‘ÃÊ lÃênh Ä‘Ãênh ra huýằ‡n Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn không biỏº¿t bao nhiÃêu lỏºĐn, nhỏºƠt là và o dỏằ‹p Lỏằ… Khao lỏằ thỏº¿ lÃưnh Hoà ng Sa hà ng năm. Nhỏằ¯ng năm gỏºĐn Ä‘ÃÂy, tuy Ä‘ÃÊ lỏằ›n tỳằ•i nhặ°ng năm nà o tôi cÅâng có 5-7 chuýº¿n ra huýằ‡n Ä‘ỏºÊo nà y Ä‘ỏằƒ tÃĂc nghiỏằ‡p. Mỏằ—i lỏºĐn Ä‘i, lỏºĂi thu thỏºưp Ä‘ặ°ỏằÊc thÃêm nhỏằ¯ng tặ° liỏằ‡u mỏằ›i vỏằ con ngặ°ỏằi LÃẵ SặĂn già u lòng yÃêu nặ°ỏằ›c, rỏºƠt coi trỏằng chỏằĐ quýằn biỏằƒn, Ä‘ỏºÊo quÃê hặ°ặĂng, rỏºƠt có Ãẵ thỏằâc vỏằ giỏằ¯ gÃơn di sỏºÊn cỏằĐa cha ông. Tôi cỏºÊm nhỏºưn rỏº±ng có rỏºƠt nhiỏằu chỏằĐ Ä‘ỏằ hay vỏằ biỏằƒn Ä‘ỏºÊo, nhặ°ng mỏằ™t hỏằ‡ thỏằ‘ng văn hoÃĂ vỏºưt thỏằƒ, phi vỏºưt thỏằƒ phong phú và Lỏằ… Khao lỏằ thỏº¿ lÃưnh Hoà ng Sa thÃơ duy nhỏºƠt chỏằ‰ có ỏằŸ LÃẵ SặĂn. Hỏằ‡ thỏằ‘ng văn hoÃĂ và Lỏằ… Khao lỏằ thỏº¿ lÃưnh Hoà ng Sa gỏº¯n chỏºãt vỏằ›i lỏằ‹ch sỏằư vỏằ chỏằĐ quýằn cỏằĐa Viỏằ‡t Nam Ä‘ỏằ‘i vỏằ›i hai qỳºĐn Ä‘ỏºÊo Hoà ng Sa và Trặ°ỏằng Sa. Nhỏºưn thỏºƠy Ä‘ÃÂy là chỏằĐ Ä‘ỏằ có tỏºĐm quan trỏằng và sỏằâc hỏºƠp dỏºôn rỏºƠt lỏằ›n nÃên tôi tỏºưp trung khai thÃĂc tặ° liỏằ‡u, cÃĂc sỏằ‘ liỏằ‡u cỏºĐn thiỏº¿t cho lúºĂt bà i bÃĂo theo dỏằ± Ä‘ỏằ‹nh.
 |
|
Lỏằ… Khao lỏằ thỏº¿ lÃưnh Hoà ng Sa tỏºĂi Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn |
Nói vỏằ lúºĂt bà i nà y không thỏằƒ không nhỏº¯c Ä‘ỏº¿n Tiỏº¿n sÄâ Nguýằ…n Äăng VÅâ, hiỏằ‡n Ä‘ang là Tỏằ‰nh ỳằã viÃên, GiÃĂm Ä‘ỏằ‘c SỏằŸ Văn hoÃĂ, Thỏằƒ thao và Du lỏằ‹ch QỳºÊng NgÃÊi. Anh có hặĂn 15 năm nghiÃên cỏằâu vỏằ hỏằ‡ thỏằ‘ng văn hoÃĂ vỏºưt thỏằƒ, phi vỏºưt thỏằƒ trÃên Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn và là ngặ°ỏằi cung cỏºƠp rỏºƠt nhiỏằu tặ° liỏằ‡u quÃư vỏằ LÃẵ SặĂn cho tôi. Theo Tiỏº¿n sÄâ Nguýằ…n Äăng Vu, Ä‘iỏằu Ä‘ỏºãc biỏằ‡t nhỏºƠt là nhỏằ¯ng tặ° liỏằ‡u vỏằ văn bỏºÊn chỏằ¯ HÃĂn cỏằ• còn lặ°u giỏằ¯ tỏºĂi nhiỏằu tỏằ™c hỏằ trÃên Ä‘ỏºÊo nà y Ä‘ỏằu liÃên quan trỏằ±c tiỏº¿p húºãc giÃĂn tiỏº¿p Ä‘ỏº¿n nhỏằ¯ng ngặ°ỏằi lÃưnh Hoà ng Sa, Trặ°ỏằng Sa thỳằŸ trặ°ỏằ›c. Dỏºôn chỏằâng sinh Ä‘ỏằ™ng là cÃÂu liỏằ…n tỏºĂi Ä‘Ãơnh là ng An VÄânh: õ€œÃ‚n Ä‘ỏằâc dỏằ±ng xÃÂy miỏằn Ä‘ỏºÊo LÃẵ/NghÄâa tÃơnh bỏằ“i Ä‘ỏº¯p dỏºÊi Hoà ng Sà€; húºãc nhỏằ¯ng cÃÂu ca dao mà hỏºĐu nhặ° ngặ°ỏằi nà o trÃên huýằ‡n Ä‘ỏºÊo nà y cÅâng thỳằ™c: õ€œHoà ng Sa mÃÂy nặ°ỏằ›c mÃênh mông/ Ngặ°ỏằi Ä‘i thÃơ có mà không thỏºƠy vỏằ/ Hoà ng Sa mÃÂy nặ°ỏằ›c bỏằ‘n bỏằ/ ThÃĂng hai Khao lỏằ thỏº¿ lÃưnh Hoà ng Sà€, õ€œHoà ng Sa lỏº¯m Ä‘ỏºÊo nhiỏằu cỏằ“n/ Chiỏº¿c chiỏº¿u bó tròn mỏºƠy sỏằÊi dÃÂy mÃÂỳ€. Nhỏằ¯ng cÃÂu ca dao trÃên Ä‘ÃÊ phỏºÊn ÃĂnh sinh Ä‘ỏằ™ng viỏằ‡c nhỏằ¯ng hÃạng binh Ä‘i Hoà ng Sa năm xặ°a Ä‘ỏằƒ bỏºÊo vỏằ‡ biÃên cặ°ặĂng lÃÊnh hỏºÊi cỏằĐa Tỏằ• qỳằ‘c, thỏằ±c hiỏằ‡n nhiỏằ‡m vỏằƠ rỏºƠt trỏằng Ä‘ỏºĂi cỏằĐa Triỏằu Ä‘Ãơnh giao chũ€Ư
|
Mỏằ›i Ä‘ÃÂy, tỏºĂi QỳºÊng NgÃÊi, Viỏằ‡n Khoa hỏằc xÃÊ hỏằ™i Viỏằ‡t Nam phỏằ‘i hỏằÊp vỏằ›i UBND tỏằ‰nh QỳºÊng NgÃÊi tỏằ• chỏằâc cỳằ™c hỏằ™i thỏºÊo vỏằ›i chỏằĐ Ä‘ỏằ Khai thÃĂc tiỏằm năng biỏằƒn, Ä‘ỏºÊo vÃơ sỏằ± phÃĂt triỏằƒn cỏằĐa QỳºÊng NgÃÊi và miỏằn Trung. TỏºĂi hỏằ™i thỏºÊo nà y, nhiỏằu nhà nghiÃên cỏằâu, nhà khoa hỏằc Ä‘ÃÊ khỏº³ng Ä‘ỏằ‹nh miỏằn Trung là vÃạng có Ä‘iỏằu kiỏằ‡n sinh thÃĂi Ä‘ỏºãc thÃạ, có vỏằ‹ trÃư Ä‘ỏằ‹a lÃẵ, chÃưnh trỏằ‹, kinh tỏº¿ chiỏº¿n lặ°ỏằÊc quan trỏằng. ÄÃÂy là vÃạng có tiỏằm năng kinh tỏº¿ và sinh thÃĂi môi trặ°ỏằng to lỏằ›n, già u tà i nguyÃên sinh vỏºưt biỏằƒn, nhiỏằu tiỏằm năng vỏằ năng lặ°ỏằÊng, khoÃĂng sỏºÊn, vỏºưn tỏºÊi viỏằƒn và dỏằ‹ch vỏằƠ cỏºÊng biỏằƒn, du lỏằ‹ch biỏằƒn. Tôi Ä‘ÃÊ viỏº¿t lúºĂt bà i Miỏằn Trung khai thÃĂc tiỏằm năng biỏằƒn, Ä‘ỏºÊo Ä‘ỏằƒ phÃĂt triỏằƒn bỏằn vỏằ¯ng, mỏằ™t lúºĂt bà i theo tôi nghÄâ là có Ãẵ nghÄâa trong bỏằ‘i cỏºÊnh hiỏằ‡n nay vỏằ vỏºƠn Ä‘ỏằ nà y. |
Thu thỏºưp Ä‘ỏằĐ tặ° liỏằ‡u và sỏằ‘ liỏằ‡u, tôi Ä‘ÃÊ viỏº¿t lúºĂt bà i LÃẵ SặĂn- BỏºÊo tà ng sỏằ‘ng Ä‘ỏằ™ng vỏằ lỏằ‹ch sỏằư chỏằĐ quýằn cỏằĐa Viỏằ‡t Nam tỏºĂi qỳºĐn Ä‘ỏºÊo Hoà ng Sa, Trặ°ỏằng Sa, gỏằ“m ba bà i: Hỏằ‡ thỏằ‘ng văn hoÃĂ vỏºưt thỏằƒ, phi vỏºưt thỏằƒ trÃên Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn; Lỏằ… Khao lỏằ thỏº¿ lÃưnh Hoà ng Sa - Mỏằ™t lỏằ… thỏằâc và tri ÃÂn chỏằ‰ có ỏằŸ huýằ‡n Ä‘ỏºÊo LÃẵ SặĂn (QỳºÊng NgÃÊi); Vỏằ tà i liỏằ‡u quÃẵ liÃên quan Ä‘ỏº¿n Hoà ng Sa mỏằ›i phÃĂt hiỏằ‡n. LúºĂt bà i trÃên Ä‘ÃÊ Ä‘ặ°ỏằÊc bÃĂo Tin Tỏằâc đăng tỏºÊi trong cÃĂc ngà y 12-14/5/2010, cung cỏºƠp cho bỏºĂn Ä‘ỏằc cÃĂi nhÃơn tỏằ•ng thỏằƒ vỏằ LÃẵ SặĂn- thỏằ±c sỏằ± là bỏºÊo tà ng sỏằ‘ng Ä‘ỏằ™ng vỏằ lỏằ‹ch sỏằư chỏằĐ quýằn cỏằĐa Viỏằ‡t Nam Ä‘ỏằ‘i vỏằ›i Hoà ng Sa, Trặ°ỏằng Sa.
TÃĂc phỏºâm cỏằĐa tôi Ä‘ÃÊ vinh dỏằ± Ä‘ặ°ỏằÊc trao GiỏºÊi A GiỏºÊi bÃĂo chÃư Qỳằ‘c gia 2010 nhặ° Ä‘ÃÊ nói trÃên. Tỏằô thà nh công nà y, tôi nhỏºưn thỏºƠy Ä‘ỏằ tà i biỏằƒn, Ä‘ỏºÊo, bỏºÊo vỏằ‡ chỏằĐ quýằn biỏằƒn Ä‘ỏºÊo cỏằĐa Ä‘ỏºƠt nặ°ỏằ›c luôn là mỏằ™t Ä‘ỏằ tà i hỏºƠp dỏºôn bỏºĂn Ä‘ỏằc; nỏº¿u Ä‘ặ°ỏằÊc nhà bÃĂo Ä‘ỏºĐu tặ° thỏằi gian, công sỏằâc thÃưch Ä‘ÃĂng, cÃĂc tÃĂc phỏºâm sỏºẵ có giÃĂ trỏằ‹ thông tin, sỏằ± lan tỏằa và sỏằâc thu hút lỏằ›n Ä‘ỏằ‘i vỏằ›i Ä‘ỏằ™c giỏºÊ.